آمار تولید، نوسان قیمت و خسارت به تولیدکنندگان جوجه یکروزه
صنعت تولید جوجه یکروزه در شش ماه گذشته یکی از پرتنشترین دورههای خود را تجربه کرده است؛ دورهای که به گفته فعالان این صنف، زیانی بالغ بر ۲۰ هزار میلیارد تومان (۲۰ همت) را به تولیدکنندگان تحمیل کرده است. این خسارت نهتنها ناشی از افت قیمت فروش، بلکه حاصل تصمیمات سیاستی، حذف ارز ترجیحی نهادهها و برهم خوردن توازن عرضه و تقاضا با دخالت های بی موقع در زمان های پر تنش بازار بوده است.
افت قیمت تا مرز عرضه رایگان
بررسی روند قیمتی نشان میدهد در برخی بازههای زمانی، جوجه یکروزه با قیمت ۵ هزار تومان و حتی بهصورت رایگان عرضه شده است؛ رقمی که حتی کفاف کارمزد تولید هر تخممرغ نطفهدار (حدود ۵ هزار تومان) را نیز نمیداد. این در حالی است که قیمت تمامشده تولید در اسفندماه بهمراتب بالاتر از نرخ فروش بوده و تولیدکنندگان ناچار شدند با زیان ۱۰ تا ۳۰ درصدی نسبت به هزینه واقعی، محصول خود را عرضه کنند.
نتیجه مستقیم این وضعیت، حذف گسترده گلههای مولد بود؛ سرمایهای استراتژیک که پایه تولید گوشت مرغ کشور را تشکیل میدهد. از بین رفتن این گلهها اثر تأخیری بر بازار گذاشت و با کاهش عرضه، زمینه نوسانات شدید قیمتی در ماههای بعد را فراهم کرد. نتیجه ای که گریزی از آن نبود.
کاهش تولید؛ از ۱۷۰ میلیون به ۹۵ میلیون قطعه
آمارهای رسمی نشان میدهد:
آذرماه سال گذشته: ۱۷۰ میلیون قطعه جوجهریزی
اسفندماه: ۱۲۰ میلیون قطعه تولید
فروردینماه امسال: ۹۵ میلیون قطعه
اردیبهشت: ۱۲۰ میلیون قطعه
پیشبینی خرداد: ۱۳۰ میلیون قطعه
این افت شدید تولید در زمستان، نتیجه مستقیم نبود تقاضا و زیان انباشته بود؛ بهطوری که حدود ۱۵ میلیون قطعه جوجه معدوم شد. چنین رقمی در صنعت دام و طیور بهعنوان یک شاخص بحران تولید تلقی میشود.
در شرایطی که میانگین قیمت هر قطعه جوجه یکروزه در بازار به بیش از ۱۱۰ هزار تومان رسیده، انجمن صنفی تولیدکنندگان جوجه یکروزه اعلام کرده برای کنترل حباب قیمتی، ۳۰ درصد تولیدات با نرخ ۸۰ هزار تومان در اختیار اتحادیه مرغداران قرار میگیرد.
این اقدام نوعی مداخله تنظیمی در بازار آزاد است تا از بیشتز شدن شوک قیمتی به بازار گوشت مرغ و ضرر مرغداران در ماه های آینده جلوگیری شود. با این حال، فعالان صنعت تأکید دارند که با توجه به هزینههای تمامشده، قیمت تعادلی هر قطعه جوجه کمتر از 80 تا 90 هزار تومان نخواهد بود.
یکی از ریشههای اصلی بحران، اختلال در توزیع نهادهها پس از حذف ارز ترجیحی بوده است. عرضه نهاده در بازار آزاد و افزایش هزینه خوراک طیور، فشار مضاعفی بر مرغداران مادر وارد کرد. در نتیجه بخشی از واحدهای تولیدی از چرخه خارج شدند و اکنون بهتدریج در حال بازگشت به مدار تولید هستند.
با بازگشت ظرفیتها و افزایش جوجهریزی تا سطح ۱۳۰ میلیون قطعه در خردادماه، میتوان انتظار داشت بازار به تعادل نسبی برسد. اما تجربه یک سال گذشته نشان میدهد نبود سیاست پایدار حمایتی و پیشبینیپذیری اقتصادی، صنعت را در معرض سیکلهای شدید رکود و جهش قیمتی قرار میدهد.
زیان ۲۰ همتی که دبیر انجمن جوجه یکروزه مدعی آن است تنها یک عدد نیست؛ بلکه نشانهای از ناپایداری ساختار تولید در زنجیره مرغداری کشور است. کاهش شدید جوجهریزی، معدومسازی میلیونها قطعه و حذف گلههای مولد، همگی هشدارهایی بودند که طی یک سال گذشته بارها مطرح شد. اکنون با بازگشت تدریجی تولید، فرصت بازنگری در سیاستهای حمایتی فراهم شده است تا از تکرار چرخه زیان و کمبود جلوگیری شود.
